حكم منحصر به شما نبوده ، بلكه حكمى است كه در امتهاى سابق نيز تشريع شده بود . * ( ( لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ) ) * ، يعنى علاوه بر اينكه عمل به اين دستور ، همان فائده اى را دارد كه شما به اميد رسيدن به آن ايمان آورديد ، و آن ، عبارت است از تقوا ، و علاوه بر اين ، اين عمل كه گفتيم در آن ، اميد تقوا براى شما هست ، هم چنان كه براى امتهاى قبل از شما بود ، عملى نيست كه تمامى اوقات شما را و حتى بيشتر اوقاتتان را بگيرد ، بلكه عملى است كه در ايامى قليل و معدود انجام مىشود ، * ( ( أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ ) ) * آرى نكره ( و بدون الف و لام ) آمدن كلمه ( اياما ) دلالت بر ناچيزى ايام دارد ، و در اينكه ايام را به وصف معدود توصيف كرد ، خود اشعارى است به اهميت نداشتن آن ، هم چنان كه همين توصيف در آيه : « وَشَرَوْه بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَراهِمَ مَعْدُودَةٍ » « 1 » مىفهماند كه يوسف ع را به چند درهم ناچيز فروختند . علاوه بر اينكه ما در تشريع اين حكم رعايت اشخاصى را هم كه اين تكليف برايشان طاقتفرسا است كرده‌ايم ، و اين گونه افراد بايد به جاى روزه فديه بدهند ، آن هم فديه مختصرى كه همه بتوانند بدهند ، و آن عبارت است از طعام يك مسكين . « * ( فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ ) * - تا جمله - * ( فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ ) * » و وقتى اين عمل هم خير شما را دربر دارد ، و هم تا جايى كه ممكن بوده رعايت آسانى آن شده خير شما در اين است كه بطوع و رغبت خود روزه را بياوريد ، و بدون كراهت و سنگينى و بىپروا انجامش دهيد ، * ( « فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَه » ) * براى اينكه عمل نيك را بطوع و رغبت انجام دادن بهتر است ، از اينكه به كراهت انجام دهند . بنا بر آنچه گفته شد زمينه گفتار در دو آيه اول مقدمه است براى آيه سوم كه مىفرمايد : * ( « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْه » ) * الخ ، و بنا بر اين پس جمله : * ( « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ » ) * در آيه اول جمله اى است خبرى كه مىخواهد از تحقق چنين تكليفى خبر دهد ، نه اينكه در همين جمله تكليف كرده باشد ، آن طور كه در آيه شريفه : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى » « 2 » و آيه « كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ » « 3 » تكليف كرده چون هر چند در هر سه آيه تعبير به ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ ) آمده ، ليكن بين

--> ( 1 ) و او را ( يوسف را ) به بهاى ناچيزى ، درهمى چند فروختند . « سوره يوسف آيه 20 » ( 2 ) اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد براى شما در باره كشتگان قصاص مقرر شد . « سوره بقره آيه 178 » ( 3 ) بر شما مقرر شد هنگامى كه مرگ يكى از شما فرا رسد اگر مالى بجاى گذارد براى پدر و مادر و خويشاوندان وصيت كند . « سوره بقره آيه 180 »